Unia Europejska wprowadza jeden z najbardziej ambitnych instrumentów regulacyjnych ostatnich lat w obszarze zrównoważonych produktów: cyfrowy paszport produktu (Digital Product Passport, DPP). Baterie – kluczowe dla transformacji energetycznej i elektromobilności – są pierwszą grupą produktów, dla której DPP stanie się obowiązkowy.
Cyfrowy paszport produktu dla baterii nie jest jedynie narzędziem informacyjnym. To systemowy mechanizm wspierający egzekwowanie wymogów środowiskowych, społecznych i technicznych w całym cyklu życia baterii: od wydobycia surowców, przez produkcję i użytkowanie, aż po ponowne użycie i recykling.
Kontekst prawny: rozporządzenie (UE) 2023/1542
Rozporządzenie (UE) 2023/1542, które weszło w życie w sierpniu 2023 r., ustanawia nowe, bezpośrednio stosowane ramy prawne dla baterii w UE. Jego celem jest dostosowanie regulacji do gwałtownie rosnącego zapotrzebowania na baterie, wynikającego z elektryfikacji transportu i systemów energetycznych.
Nowe prawo:
- zastępuje dyrektywę 2006/66/WE,
- znacząco rozszerza zakres regulacji (m.in. o baterie LMT),
- obejmuje pełny cykl życia baterii, a nie tylko etap odpadowy,
- wprowadza wymogi projektowe, informacyjne, środowiskowe i społeczne.
Zakresem rozporządzenia objęte są m.in.:
- baterie do pojazdów elektrycznych (EV),
- baterie przemysłowe,
- baterie do lekkich środków transportu (LMT),
- baterie przenośne,
- baterie rozruchowe, oświetleniowe i zapłonowe (SLI).
Wymogi zrównoważenia, bezpieczeństwa i projektowania
Rozporządzenie wprowadza obowiązki projektowe, które już na etapie produkcji mają uwzględniać przyszłe zarządzanie baterią po zakończeniu jej użytkowania. Obejmują one m.in.:
- ograniczenia substancji niebezpiecznych,
- wymagania dotyczące trwałości, wydajności i bezpieczeństwa,
- dokumentowanie śladu węglowego,
- minimalne poziomy zawartości materiałów z recyklingu.
Minimalna zawartość materiałów z recyklingu
Od 2031 r. baterie będą musiały zawierać co najmniej:
- 16% kobaltu,
- 85% ołowiu,
- 6% litu,
- 6% niklu
pochodzących z recyklingu. Od 2036 r. poziomy te wzrosną (np. 26% dla kobaltu i 12% dla litu).
Obowiązki informacyjne, etykiety i QR kody
Od 2026 r. baterie będą musiały posiadać etykiety zawierające m.in. informacje o producencie, pojemności, substancjach niebezpiecznych i surowcach krytycznych.
Od 2027 r. QR kod stanie się obowiązkowy dla wszystkich baterii i będzie punktem dostępu do:
- informacji etykietowych,
- deklaracji zgodności,
- raportów due diligence,
- cyfrowego paszportu produktu dla baterii (dla EV, LMT i baterii >2 kWh).
Cyfrowy paszport produktu dla baterii – czym jest i kogo dotyczy
Definicja i zakres
Rozporządzenie definiuje cyfrowy paszport produktu dla baterii jako „elektroniczny zapis", który zawiera:
- dane dotyczące modelu baterii,
- dane dotyczące konkretnego egzemplarza,
- zróżnicowane poziomy dostępu do informacji.
Obowiązek dotyczy:
- baterii do pojazdów elektrycznych (EV),
- baterii przemysłowych o pojemności >2 kWh,
- baterii do lekkich środków transportu (LMT).
Informacje publicznie dostępne
- producent i kategoria baterii,
- pojemność,
- ogólne informacje o składzie (substancje niebezpieczne, surowce krytyczne),
- deklaracja śladu węglowego,
- informacje o odpowiedzialnym pozyskiwaniu surowców,
- zawartość materiałów z recyklingu,
- udział energii odnawialnej,
- informacje o zapobieganiu powstawaniu odpadów i gospodarowaniu zużytymi bateriami.
Dane dostępne dla podmiotów z uzasadnionym interesem
- szczegółowy skład baterii,
- instrukcje demontażu i środki bezpieczeństwa,
- parametry wydajności i trwałości,
- stan zdrowia baterii (SOH),
- status baterii (oryginalna, ponownie użyta, odpad),
- historia użytkowania (liczba cykli, zdarzenia).
System zarządzania baterią (BMS) i dane o SOH
Aby umożliwić ocenę przydatności baterii do dalszego wykorzystania, rozporządzenie wprowadza obowiązek stosowania Battery Management System (BMS). Od 2024 r. BMS musi zawierać dane umożliwiające określenie:
- stanu zdrowia baterii (SOH),
- przewidywanej żywotności.
Informacje te zasilają cyfrowy paszport produktu i są kluczowe dla second life, remanufacturingu i recyklingu.
Koniec życia baterii i rozszerzona odpowiedzialność producenta
Rozporządzenie wzmacnia rozszerzoną odpowiedzialność producenta (EPR). Producenci muszą m.in.:
- finansować selektywną zbiórkę i transport zużytych baterii,
- zapewnić systemy odbioru,
- zagwarantować, że baterie nie trafiają na składowiska.
Wprowadzono też konkretne cele:
- zbiórka baterii przenośnych: 73% do 2030 r.,
- zbiórka baterii LMT: 61% do 2031 r.,
- odzysk litu: 50% do 2027 r., 80% do 2031 r.
Due diligence i transparentność łańcucha dostaw
Od 2025 r. duże podmioty (obrót >40 mln EUR) będą zobowiązane do:
- wdrożenia polityk należytej staranności,
- identyfikacji ryzyk środowiskowych i społecznych,
- zapewnienia identyfikowalności surowców od etapu wydobycia,
- publicznego raportowania.
Część tych informacji będzie udostępniana za pośrednictwem cyfrowego paszportu produktu dla baterii.
Inicjatywy rynkowe i pilotażowe
Global Battery Alliance (GBA)
Global Battery Alliance (https://www.globalbattery.org) rozwija koncepcję DPP dla baterii EV jako narzędzie zwiększające transparentność globalnych łańcuchów dostaw. W 2023 r. GBA uruchomiła pilotaże (m.in. z Tesla i Audi), obejmujące:
- ślad węglowy,
- due diligence w obszarze praw człowieka,
- śledzenie przepływów materiałowych.
Battery Pass
Projekt Battery Pass (https://www.batterypass.eu), finansowany przez niemieckie BMWK, koncentruje się na wdrażaniu wymogów rozporządzenia UE. Jego celem jest opracowanie:
- wytycznych treści DPP,
- standardów technicznych,
- demonstratorów cyfrowych.
Projekty UE i rozwiązania komercyjne
Wśród kluczowych inicjatyw znajdują się:
- CIRPASS – prototypy DPP dla baterii, elektroniki i tekstyliów,
- BatWoMan, BATRAW, RECIRCULATE – testy paszportów i identyfikowalności,
- Firmy takie jak Minespider, Circulor czy iPoint, oferujące rozwiązania oparte m.in. na blockchainie.
Dlaczego cyfrowy paszport produktu dla baterii jest przełomowy
Cyfrowy paszport produktu:
- łączy regulacje środowiskowe, społeczne i techniczne,
- umożliwia realny obieg zamknięty baterii,
- wspiera egzekwowanie prawa UE,
- zmienia sposób projektowania, produkcji i recyklingu baterii.
To fundament nowej architektury regulacyjnej UE, która w kolejnych latach obejmie także inne grupy produktów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest cyfrowy paszport produktu dla baterii?
To elektroniczny zapis zawierający dane o baterii, dostępny przez QR kod, obejmujący informacje o modelu i konkretnym egzemplarzu.
Czy „paszport baterii" to poprawne pojęcie?
Nie. Prawnie poprawne jest określenie cyfrowy paszport produktu dla baterii.
Od kiedy DPP dla baterii będzie obowiązkowy?
Od 2027 r. dla baterii EV, LMT oraz baterii przemysłowych >2 kWh.
Kto odpowiada za paszport?
Operator gospodarczy wprowadzający baterię na rynek UE; po uznaniu baterii za odpad – producent lub podmiot gospodarki odpadami.
Czy dane w paszporcie są publiczne?
Częściowo. Dane są udostępniane warstwowo, w zależności od rodzaju użytkownika i uzasadnionego interesu.
Chcesz dowiedzieć się więcej o wdrożeniu DPP w Twojej organizacji? Skontaktuj się z nami!